คุณเคยรู้สึกไหมว่าเวลาลุกจากเก้าอี้ นั่งยอง หรืองอเข่า จะมีเสียง “กรึ๊บ” หรือ “ป๊อก” ดังขึ้นในข้อ? หลายคนอาจชินกับเสียงเหล่านี้โดยคิดว่า “เป็นเรื่องธรรมชาติ” แต่ความจริงคือ ไม่ใช่ทุกเสียงในข้อที่ “ปลอดภัย” และหลายกรณีก็เป็นสัญญาณของการเสื่อมที่กำลังคืบคลานมาเงียบ ๆ
เสียงในข้อเกิดจากอะไร?
1.Cavitation (ฟองก๊าซระเบิดในน้ำข้อ)
- เกิดจากฟองก๊าซไนโตรเจนที่สะสมในน้ำหล่อเลี้ยงข้อ เมื่อขยับอย่างรวดเร็วจะเกิดการแตกตัวเป็นเสียง “ป๊อก”
- เป็นกลไกธรรมชาติ ไม่เป็นอันตราย และไม่ควรทำบ่อย
2.เอ็นหรือเส้นเอ็นเคลื่อนไปโดนกระดูก
- โดยเฉพาะบริเวณข้อเข่าหรือสะโพก เมื่อกล้ามเนื้อหรือเอ็นตึง
- อาจรู้สึก “ดีด” หรือ “สะดุด” ร่วมกับเสียงดัง
3.พื้นผิวข้อไม่เรียบจากกระดูกอ่อนสึก
- พบในผู้ที่เริ่มมีภาวะข้อเสื่อม
- เสียงจะเกิดบ่อยขึ้นและตามมาด้วยความรู้สึก “ขัด” หรือ “ฝืด”
แบบไหนที่เรียกว่า “เสียงในข้อที่ปกติ”?
- เสียง “ป๊อก” เกิดขึ้นแบบเดี่ยว ๆ ไม่เจ็บ ไม่ฝืด ไม่ขัด
- เกิดขณะขยับข้อแบบเฉียบพลัน เช่น บิดตัว งอเข่า ยืดข้อ
- ไม่เกิดซ้ำ ๆ ที่เดิมบ่อย ๆ
- ไม่มีอาการปวดร่วมด้วย
เสียงลักษณะนี้มักมาจากฟองอากาศหรือการเคลื่อนตัวของเอ็นเล็กน้อย ไม่ต้องกังวล
แล้วแบบไหนที่ “ไม่ปกติ” และควรเริ่มระวัง?
- มีเสียง “กรึ๊บ” หรือ “แกร๊ก” ซ้ำ ๆ บริเวณเดิม
- เสียงเกิดร่วมกับความรู้สึกฝืด ขัด หรือปวดในข้อ
- รู้สึกว่าข้อหลวม หรือเคลื่อนไหวไม่มั่นคง
- เข่ามีลักษณะบวมตึง หรือร้อนแดง
- ข้อมีเสียงทุกครั้งเมื่อเดิน ขยับ หรือขึ้นลงบันได
อาการเหล่านี้มักเป็นสัญญาณเริ่มต้นของ “ข้อเข่าเสื่อม” หรือ “ภาวะกระดูกอ่อนบางลง” โดยเฉพาะเมื่อร่วมกับอายุที่มากขึ้น หรือมีน้ำหนักเกิน
ถ้ามีเสียงในข้อ ควรเริ่มดูแลอย่างไร?
- อย่าบิดหรืองอข้อบ่อย ๆ เพื่อให้เกิดเสียง: เพราะอาจทำให้ข้อต่อเสื่อมไว
- บริหารข้อเข่าเบา ๆ: เช่น ยืดกล้ามเนื้อรอบเข่า บริหารกล้ามเนื้อควอดริเซปส์
- หลีกเลี่ยงการนั่งยอง นั่งพับเพียบ หรือขึ้นบันไดบ่อย
- ควบคุมน้ำหนัก: ลดแรงกดที่เข่า ช่วยลดเสียงและแรงกระแทกในข้อ
- เสริมด้วยคอลลาเจนเฉพาะสำหรับข้อเข่า: เช่น UC-II หรือคอลลาเจนไทพ์ 2 + สารต้านการอักเสบ
เสียงในข้ออาจเป็นเรื่องธรรมชาติในบางกรณี แต่หากมีเสียงร่วมกับความรู้สึกปวด ขัด หรือฝืด ควรเริ่มใส่ใจดูแลสุขภาพข้อเข่าทันที เพราะนั่นคือ “สัญญาณเริ่มต้น” ของการเสื่อมที่ย้อนกลับได้ยาก
